Tác động của giao tiếp và hành vi ở trẻ tự kỷ như thế nào?

Advertisement/Quảng cáo

Rối loạn phổ tự kỷ (ASD) là một chứng rối loạn phát triển thần kinh phức tạp ảnh hưởng đến giao tiếp và hành vi ở trẻ tự kỷ và tương tác xã hội. ASD có thể biểu hiện ở nhiều mức độ khác nhau, và tác động của nó đến mỗi trẻ là không giống nhau. Bài viết này của Dawn Bridge sẽ tập trung vào ảnh hưởng đến giao tiếp và hành vi ở trẻ tự kỷ.

Tác động đến giao tiếp ở trẻ tự kỷ

Trẻ em mắc ASD thường gặp khó khăn trong giao tiếp, cả về ngôn ngữ lời nói và phi ngôn ngữ Một số trẻ có thể có kỹ năng nói hạn chế, trong khi những trẻ khác có thể có vốn từ vựng phong phú nhưng gặp khó khăn trong việc sử dụng ngôn ngữ để giao tiếp xã hội, bao gồm cả việc hiểu ý nghĩa và nhịp điệu của từ ngữ. Các khó khăn phổ biến bao gồm:

Khó khăn với ngôn ngữ

• Chậm phát triển ngôn ngữ.
• Khó khăn trong việc hiểu ngôn ngữ của người khác.
• Sử dụng ngôn ngữ lặp đi lặp lại hoặc theo cách riêng.
• Khó khăn trong việc hiểu ngôn ngữ hình thể và ngữ điệu.

Khó khăn với giao tiếp phi ngôn ngữ

• Tránh giao tiếp bằng mắt.
• Khó khăn trong việc sử dụng và hiểu nét mặt, cử chỉ.
• Khó khăn trong việc sử dụng cử chỉ để diễn đạt ý nghĩa.

Những khó khăn này có thể dẫn đến sự thất vọng và các vấn đề về giao tiếp và hành vi ở trẻ tự kỷ. Ví dụ, trẻ có thể trở nên cáu kỉnh hoặc hung hăng khi không thể diễn đạt nhu cầu của mình.

Các dạng giao tiếp thường gặp ở trẻ em mắc ASD

Tác động đến hành vi ở trẻ tự kỷ

ASD cũng có thể ảnh hưởng đến hành vi của trẻ tự kỷ. Một số trẻ có thể có những hành vi lặp đi lặp lại, trong khi những trẻ khác có thể gặp khó khăn trong việc kiểm soát cảm xúc và hành vi của mình. Một số trẻ dường như sống trong thế giới riêng của mình, không quan tâm đến những đứa trẻ khác và thiếu nhận thức xã hội. Các vấn đề về hành vi thường gặp bao gồm:

Hành vi lặp đi lặp lại

• Vỗ tay, lắc lư người hoặc xoay tròn.
• Lặp lại các hành động hoặc lời nói.
• Chú ý đến các chi tiết nhỏ của đồ vật.

Khó khăn trong việc thích ứng với thay đổi

• Khó khăn trong việc thay đổi thói quen.
• Cáu kỉnh hoặc lo lắng khi có sự thay đổi trong môi trường.

Nhạy cảm với các kích thích giác quan

• Nhạy cảm quá mức hoặc kém nhạy cảm với ánh sáng, âm thanh, mùi vị hoặc xúc giác.

Các vấn đề về cảm xúc

• Khó khăn trong việc kiểm soát cảm xúc.
• Dễ bị kích động hoặc lo lắng. Lo lắng là một trong những tình trạng phổ biến nhất ở trẻ em mắc ASD, ảnh hưởng đến khoảng 40% đến 80% trẻ. Lo lắng cũng có liên quan đến các hành vi khó khăn, chẳng hạn như hung hăng, tự làm hại bản thân và cơn giận dữ.
• Có thể tự làm hại bản thân.

Các dạng hành vi thường gặp ở trẻ em mắc ASD

Hỗ trợ cải thiện giao tiếp hành vi ở trẻ tự kỷ

Ngoài các phương pháp can thiệp chuyên nghiệp, cha mẹ và người chăm sóc cũng có thể hỗ trợ cải thiện giao tiếp và hành vi ở trẻ tự kỷ bằng cách:

• Sử dụng ngôn ngữ rõ ràng và đơn giản: Tránh sử dụng ngôn ngữ hình tượng hoặc những câu nói khó hiểu. Ví dụ, thay vì nói “Con đang làm mất thời gian của mẹ”, hãy nói “Mẹ cần con dọn dẹp đồ chơi ngay bây giờ”.
• Kết hợp sở thích của trẻ vào các hoạt động học tập: Điều này giúp trẻ hứng thú hơn trong việc học và giao tiếp. Ví dụ, nếu trẻ thích khủng long, hãy sử dụng hình ảnh khủng long để dạy trẻ về màu sắc, hình dạng hoặc chữ cái.
• Cung cấp các phương thức giao tiếp thay thế: Sử dụng hình ảnh, cử chỉ hoặc thiết bị hỗ trợ giao tiếp để giúp trẻ diễn đạt nhu cầu của mình. Ví dụ, trẻ có thể sử dụng thẻ hình ảnh để yêu cầu đồ ăn hoặc đồ uống.
• Tạo cơ hội cho trẻ giao tiếp: Đặt những món đồ trẻ thích trong tầm nhìn nhưng ngoài tầm với để khuyến khích trẻ giao tiếp. Ví dụ, đặt đồ chơi yêu thích của trẻ trên kệ cao để trẻ phải yêu cầu sự giúp đỡ.
• Khen ngợi và động viên trẻ: Khuyến khích trẻ giao tiếp và thể hiện cảm xúc một cách tích cực. Ví dụ, khen ngợi trẻ khi trẻ giao tiếp bằng mắt hoặc sử dụng từ ngữ mới.
• Tạo môi trường an toàn và có cấu trúc: Giúp trẻ cảm thấy an toàn và thoải mái để giao tiếp và tương tác. Ví dụ, thiết lập một lịch trình hàng ngày rõ ràng và nhất quán cho trẻ.

Rối loạn phổ tự kỷ có thể tác động đáng kể đến giao tiếp và hành vi ở trẻ tự kỷ. Trẻ em mắc ASD có thể gặp khó khăn trong việc sử dụng và hiểu ngôn ngữ, giao tiếp phi ngôn ngữ, kiểm soát cảm xúc và hành vi, cũng như thích ứng với thay đổi. Tuy nhiên, điều quan trọng cần nhớ là ASD biểu hiện rất đa dạng, mỗi trẻ em sẽ có những đặc điểm và nhu cầu riêng biệt.

Việc chẩn đoán và can thiệp sớm đóng vai trò then chốt trong việc giúp cải thiện giao tiếp và hành vi ở trẻ tự kỷ. Có nhiều phương pháp can thiệp và hỗ trợ khác nhau, bao gồm liệu pháp hành vi, liệu pháp ngôn ngữ trị liệu, liệu pháp vận động và trị liệu nghề nghiệp, liệu pháp dinh dưỡng, liệu pháp nhận thức hành vi và hỗ trợ trực quan. Cha mẹ, người chăm sóc và các chuyên gia cần phối hợp với nhau để tạo ra một kế hoạch can thiệp toàn diện và phù hợp với nhu cầu của từng trẻ.

Ngoài các phương pháp can thiệp chuyên nghiệp, cha mẹ và người chăm sóc cũng có thể đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ cải thiện giao tiếp và hành vi ở trẻ tự kỷ. Bằng cách sử dụng ngôn ngữ rõ ràng, kết hợp sở thích của trẻ vào các hoạt động học tập, cung cấp các phương thức giao tiếp thay thế, tạo cơ hội cho trẻ giao tiếp, khen ngợi và động viên trẻ, và tạo môi trường an toàn và có cấu trúc, cha mẹ và người chăm sóc có thể giúp trẻ em mắc ASD phát triển hết tiềm năng của mình.

Cuối cùng, việc nâng cao nhận thức cộng đồng về ASD và thúc đẩy sự chấp nhận và hỗ trợ cho trẻ em mắc ASD và gia đình của họ là điều vô cùng quan trọng. Xã hội cần tạo ra một môi trường hòa nhập, nơi trẻ em mắc ASD có thể học tập, phát triển và sống một cuộc sống trọn vẹn và ý nghĩa.

Nguồn trích dẫn

1. Autism spectrum disorder research: knowledge mapping of progress knowledge mapping of progress and focus between 2011 and 2022 – National Library of Medicine 
2. Current Research on Autism in 2024 – TherapyWorks. 
3. Autism Research in 2022 – Autism Science Foundation. 

Advertisement/Quảng cáo